ყოველ ოქტომბერს ძველი თბილისი ტრანსპორტს ჩაკეტავს და ქუჩებს ღვინის, ხინკლისა და ხალხური მუსიკისთვის გახსნის — თბილისობა ქალაქის ყველაზე თბილი და ხმაურიანი დღესასწაულია.
თბილისის ზუსტი ასაკი არავინ იცის ზუსტად, თუმცა ეს ქალაქს არასდროს შეუშლია ხელი, საკუთარი დაბადების დღე ხმაურიანად აღენიშნა. ყოველ შემოდგომას, ერთი შაბათ-კვირით, ძველი თბილისი მანქანებს ეხურება, აბანოთუბანში შემწვარი ხორცისა და ცხელი პურის სუნი დგება და ქალაქი, რომელიც წლის დიდ ნაწილს საკუთარ ისტორიას გვერდს უვლის, ჩერდება მის სანახავად. ამ დღესასწაულს თბილისობა ჰქვია და ესაა ყველაზე ახლოს, რაც თბილისს ღია კარის დღესთან შეიძლება ჰქონდეს.
ხოხობი, ცხელი წყარო და მეფე
თბილისის დაარსების ისტორია, რომელსაც ყველაზე ხშირად ყვებიან, მეფეს, შევარდენს და დიდ იღბალს უკავშირდება. ვახტანგ I გორგასალი, რომელმაც V საუკუნეში იბერიის სამეფო მართა, მტკვრის ხეობის ტყეებში ნადირობდა, როცა მისმა შევარდენმა ხოხობი დაიჭირა — ორივე ფრინველი ცხელ წყაროში ჩავარდა. ვინც ამბავს ყვება, ის ამბობს, რომ ხოხობი წყალმა ან განკურნა, ან პირდაპირ მოხარშა. ცხელი წყაროებით მოხიბლულმა ვახტანგმა, გადმოცემით, ტყის გაჩეხვა და ამ ადგილზე ქალაქის აშენება ბრძანა, რომელსაც "თბილი" წყლის საპატივცემულოდ თბილისი უწოდა.
ისტორიკოსები ამ ამბავს ლეგენდად თვლიან და არა ფაქტად — აბანოთუბნის გოგირდის წყლებმა დასახლებულები, სავარაუდოდ, ნებისმიერი მეფის გამოჩენამდე დიდი ხნით ადრე მიიზიდა — მაგრამ სწორედ ამ ამბავს ყვება თბილისი საკუთარ თავზე, და სწორედ ამიტომაა, რომ საბანაო უბანი ყოველწლიური დაბადების დღის ზეიმის გულში აღმოჩნდება ხოლმე.
საბჭოთა ჩვენებიდან საკუთარ ტრადიციამდე
თავად დღესასწაული ქალაქზე გაცილებით ახალგაზრდაა. თბილისობა 1979 წელს, ედუარდ შევარდნაძის, საქართველოს კომუნისტური პარტიის მაშინდელი პირველი მდივნის, ინიციატივით შეიქმნა — მიზანი დედაქალაქის 1500-წლოვანი ისტორიის აღნიშვნა და რელიგიური დღესასწაულებისგან ყურადღების გადატანა იყო. ის დიდწილად სახელმწიფოებრივ ჩვენებად მუშაობდა, მაგრამ ამავე დროს ქართველებს წელიწადში ერთხელ საკუთარი ფოლკლორის, სამზარეულოსა და მუსიკის გარშემო შეკრების საბაბს აძლევდა — რაც ეროვნული თვითშეგნებისთვის, ალბათ, პარტიის ჩანაფიქრზე მეტი გამოვიდა.
დღესასწაული 1990-იანების დასაწყისის არეულობის დროს შეწყდა და 1995 წელს განახლდა. მას შემდეგ ყოველწლიურად, ჩვეულებრივ ოქტომბრის ერთ შაბათ-კვირას იმართება, ხოლო ქალაქის მთავრობა ამ დღეს თბილისელებს საპატიო მოქალაქის წოდებასაც ანიჭებს — მათ, ვინც დედაქალაქის კულტურულ ცხოვრებას ჩამოაყალიბა.
რას ნახავთ ქუჩებში
თბილისობა ქალაქის რამდენიმე უბანში იშლება, თუმცა მისი ცენტრი კვლავ ძველ თბილისისკენ იზიდავს — აბანოთუბნისა და სიონის ქუჩების, ორბელიანის მოედნისა და მდინარისგაღმა, რიყის პარკის მიმართულებით. დახლებზე წლის ბოლო მოსავალთან ერთად, რასაც რთველს უწოდებენ, ყურძენს, ნიგოზს, თაფლს, სანთელივით ჩამოკიდებულ ჩურჩხელებსა და პირდაპირ ვისიმე ქვევრიდან ჩამოსხმულ ღვინოს ნახავთ. გამყიდველები ნახშირზე მწვადს წვავენ, მეპურეები თონიდან ხაჭაპურს იღებენ, ხელოსნები კი ნაბდის, კერამიკისა და ვერცხლის სამკაულების დახლებს შლიან.
- 01გაყევით კვამლის სუნს აბანოთუბნის მწვადისა და ხინკლის დახლებამდე
- 02უყურეთ, როგორ ასხამს მევენახე ღვინოს პირდაპირ ქვევრიდან
- 03მოუსმინეთ ქართულ მრავალხმიან სიმღერას, რომელიც ეზოდან მოულოდნელად გაისმის
- 04დაათვალიერეთ ხელნაკეთი ნაბადი, კერამიკა და სამკაულები ხელოსანთა დახლებზე
- 05დარჩით სიბნელემდე ხალხური ცეკვებისა და მდინარეზე გასროლილი სალუტისთვის
“წელიწადში ერთხელ, ერთი შაბათ-კვირით, ძველი თბილისი ფოტოების ფონად ყოფნას წყვეტს და მთელი ქალაქის მისაღებ ოთახად იქცევა.”
ძველი თბილისის გარშემო აღმართულ სცენებზე მთელი დღის განმავლობაში ხალხური ანსამბლები და ცეკვის ჯგუფები გამოდიან, საღამოსკენ კი დიდი საზეიმო კონცერტი და, დღესასწაულის ბოლო საღამოს, მტკვარზე სალუტი იმართება. სტუმრისგან განსაკუთრებული არაფერი მოეთხოვება — მოსვლა და მშივანი ყოფნა საკმარისია, დღესასწაული სწორედ უმიზნო სეირნობისთვისაა გათვლილი.
როგორ დავგეგმოთ ვიზიტი
თბილისობა ჩვეულებრივ ოქტომბრის ერთ შაბათ-კვირას იმართება, თუმცა ზუსტ თარიღებსა და პროგრამას თბილისის მერია ღონისძიებასთან უფრო ახლოს აცხადებს ხოლმე, და ისინი ბოლო წლებში იცვლებოდა კიდეც — 2025 წელს, მაგალითად, დღესასწაული სექტემბერში გადაიტანეს, რათა ადგილობრივი არჩევნებისთვის არ დამთხვეოდა. ვიზიტის დაგეგმვამდე მიმდინარე თარიღები გადაამოწმეთ.
ბაზირდით ძველ თბილისში და ფეხით იაროთ — დღესასწაულის არეალი აბანოთუბნიდან და სიონის ქუჩიდან ორბელიანის მოედნამდე და რიყის პარკამდე ვრცელდება, ავლაბრისა და თავისუფლების მოედნის მეტროსადგურებთან ახლოს. წადით მშივანი, ჭამის დახლებისთვის ნაღდი ფული წაიღეთ და საღამომდე ადრე მისვლა სცადეთ, სანამ ბრბო და საღამოს კონცერტები ქუჩებს აავსებს.
წყაროები
